Grobowce ulowe

Ostatni dzień naszej omańskiej przygody rozpoczynamy wczesnym rankiem, kierując się w stronę surowych, skalistych wzgórz u stóp majestatycznego masywu Dżabal al-Miszt. Naszym celem są jedne z najcenniejszych i najlepiej zachowanych stanowisk archeologicznych na całym Półwyspie Arabskim - grobowce ułożone w kształt uli w Al-Ajn (Al-Ain Beehive Tombs) oraz pobliski kompleks w Bat i Al-Chutm (Maqabil), osadzone wspólnie na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Kiedy docieramy do Al-Ajn, poranne słońce zaczyna oświetlać szczyty gór, a wzdłuż grzbietu wzgórza wyłania się równy szereg kilkunastu kamiennych wież. Widok tutejszych konstrukcje, sylwetkowo odcinających się na tle monumentalnej ściany skalnej Dżabal al-Miszt, to jeden z najbardziej ikonicznych i hipnotyzujących obrazów całej wyprawy.

Grobowce pochodzą z III tysiąclecia p.n.e. (datuje się je na lata około 2500-2000 p.n.e.) i są dziełem fascynującej, protohistorycznej kultury Hafit oraz kultury Umm an-Nar. Region ten nie był wcale opustoszałą pustynią, lecz sercem starożytnej krainy Magan (znanej z sumeryjskich tabliczek klinowych). Ludność ta wzbogaciła się na wydobyciu i przetwórstwie miedzi, którą eksportowano drogą morską do potężnych miast Mezopotamii.

Niezwykły jest kunszt ówczesnych budowniczych. Wieże o wysokości do 4-5 metrów budowano w całości z lokalnych, dłutowanych bloków wapiennych układanych na sucho (bez użycia jakiejkolwiek zaprawy!). Kamienie nakładano na siebie w technice tzw. fałszywego sklepienia (corbelled arch), zwężając konstrukcję ku górze, co nadaje im charakterystyczny kształt tradycyjnego ula (beehive).

Każda taka wieża pełniła funkcję grobowca rodowego lub plemiennego. Do wnętrza prowadziło jedno małe, niskie wejście usytuowane od strony wschodniej (w stronę wschodzącego słońca, symbolizującego odrodzenie). Wewnątrz składano zwłoki wielu członków danej społeczności wraz z darami grobowymi - ceramiką sprowadzaną z Mezopotamii oraz miedzianymi narzędziami.

W Bat zachował się ogromny, rozległy obszar cmentarzyska wraz z reliktami dawnych osad i wież strażniczych, ukrytych pośród wzgórz i koryt rzecznych. Z kolei grobowce w Al-Ajn, choć usytuowane w mniejszej grupie (21 wież), zachowały się w niemal nienaruszonym stanie i oferują spektakularną oprawę krajobrazową.

Archeolodzy uważają, że grobowce pełniły nie tylko rolę miejsc pochówku, ale również widocznych z daleka punktów orientacyjnych wyznaczających terytoria poszczególnych rodów i kontrolowane przez nie szlaki handlowe.

Stojąc pod tymi bezspoinowymi, kamiennymi wieżami sprzed niemal pięciu tysięcy lat, z głębokim podziwem spoglądamy na świadectwo niezwykłej trwałości ludzkiej pamięci i inżynierii, która rzuca wyzwanie upływającemu czasowi.

I to koniec tej przygody. Wsiadamy do naszego samochodu i kierujemy się w stronę lotniska.

Zdjęcia (17)

Komentarze (0)